Komisja Europejska kwestionuje hiszpańskie opodatkowanie nierezydentów

Komisja Europejska wszczęła formalne postępowanie przeciwko Hiszpanii w sprawie polityki podatkowej dotyczącej właścicieli nieruchomości będących nierezydentami. Sprawa dotyczy podatku od dochodu imputowanego nakładanego na nieruchomości należące do osób bez rezydencji podatkowej w Hiszpanii, nawet wtedy, gdy nieruchomości te służą im jako główne miejsce zamieszkania.

Czym jest podatek od dochodu imputowanego?

Hiszpańskie prawo podatkowe przewiduje dochód imputowany, czyli konstrukcję podatkową, która przypisuje właścicielowi hipotetyczną korzyść ekonomiczną wynikającą z posiadania i użytkowania nieruchomości. Nie jest to podatek od faktycznego dochodu z najmu, lecz od domniemanej korzyści obliczanej jako procent wartości katastralnej nieruchomości (valor catastral), zwykle 2%, albo 1,1%, jeśli wartość katastralna została zaktualizowana w ciągu ostatnich dziesięciu lat.

U podstaw tego podatku leży założenie, że posiadanie nieruchomości daje właścicielowi korzyść ekonomiczną, podobną do tej, jaką uzyskałby, wynajmując nieruchomość lub nie musząc płacić czynszu za mieszkanie gdzie indziej. Tak ustalony dochód imputowany podlega następnie opodatkowaniu zgodnie z hiszpańskim prawem.

Choć przepis ten dotyczy zarówno rezydentów, jak i nierezydentów, w jego stosowaniu jest kluczowa różnica. Rezydenci hiszpańscy mogą wskazać swoje główne miejsce zamieszkania jako zwolnione z dochodu imputowanego i płacą podatek wyłącznie od nieruchomości dodatkowych. Nierezydenci natomiast nie mogą skorzystać z tego zwolnienia, nawet jeśli nieruchomość faktycznie pełni funkcję ich głównego miejsca zamieszkania.

Stanowisko Komisji Europejskiej

Bruksela zwróciła uwagę, że takie traktowanie podatkowe narusza podstawowe zasady UE, w szczególności swobodny przepływ pracowników i kapitału, o których mowa w artykułach 45 i 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także w artykułach 28 i 40 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Komisja wskazuje, że nierezydenci znajdują się w gorszej sytuacji podatkowej niż rezydenci w porównywalnych okolicznościach. Oznacza to, że osoby mieszkające poza Hiszpanią, niezależnie od tego, czy są obywatelami UE, EOG czy państw trzecich, a które posiadają nieruchomość w Hiszpanii, muszą płacić podatek od dochodu imputowanego, nawet jeśli wykorzystują tę nieruchomość jako swoje rzeczywiste miejsce zamieszkania.

Innymi słowy, podczas gdy rezydenci hiszpańscy mogą wyłączyć swoje główne miejsce zamieszkania spod tego podatku, nierezydenci takiej możliwości nie mają. Powstaje przez to nierówne traktowanie, zwłaszcza w przypadku osób mieszkających za granicą lub pracujących poza krajem, które muszą płacić podatek od tej domniemanej korzyści, mimo że nieruchomość jest ich rzeczywistym domem.

Jakie jest stanowisko Hiszpanii w tej sprawie?

W przypadku nierezydentów posiadających nieruchomości w Hiszpanii główna dyskusja toczy się wokół definicji miejsca zwykłego pobytu lub głównego miejsca zamieszkania w hiszpańskim prawie podatkowym. Z definicji nierezydent nie może mieć miejsca zwykłego pobytu w Hiszpanii, ponieważ prawo określa bardzo konkretne kryteria uznania kogoś za rezydenta podatkowego.
Hiszpańskie organy często argumentują, że nie ma tu nierównego traktowania. Dlaczego? Ponieważ hiszpańscy rezydenci podatkowi również są opodatkowani od nieruchomości posiadanych za granicą, nawet jeśli jest to ich jedyny majątek nieruchomy. Innymi słowy, zarówno rezydenci, jak i nierezydenci podlegają przepisom opodatkowującym nieruchomości położone poza ich miejscem zwykłego pobytu:

• Rezydenci w Hiszpanii płacą podatek od swoich nieruchomości za granicą.
• Nierezydenci płacą podatek od swoich nieruchomości w Hiszpanii.

Postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom

Komisja Europejska wysłała Hiszpanii wezwanie do usunięcia uchybienia, co stanowi pierwszy krok w oficjalnym postępowaniu w sprawie naruszenia prawa UE. Hiszpańskie organy mają teraz dwa miesiące na odpowiedź i odniesienie się do zastrzeżeń zgłoszonych przez Brukselę.

Jeśli odpowiedź Hiszpanii zostanie uznana za niezadowalającą, Komisja może wydać uzasadnioną opinię, wyznaczając Hiszpanii dodatkowy termin na zmianę przepisów. Brak dostosowania się może skutkować skierowaniem sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a w konsekwencji nałożeniem kar finansowych.

Co może się zmienić?

Hiszpania musiałaby zrewidować przepisy dotyczące podatku dochodowego dla nierezydentów (IRNR), a być może również podatku dochodowego od osób fizycznych (IRPF), aby nierezydenci nie byli traktowani mniej korzystnie niż rezydenci. Najbardziej prawdopodobna zmiana polegałaby na przedefiniowaniu podatkowego pojęcia miejsca zwykłego pobytu, tak aby nierezydenci mogli wykazać, że ich nieruchomość pełni taką funkcję, nawet bez hiszpańskiej rezydencji podatkowej.

Czy podatnicy mogą ubiegać się o zwrot?

Na razie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe, ale jeśli potwierdzi się, że odmienne traktowanie jest sprzeczne z prawem UE, poszkodowani podatnicy mogą mieć możliwość wystąpienia o zwrot kwot zapłaconych za nieprzedawnione lata podatkowe. Prawo do zwrotu nie jest jednak automatycznie zagwarantowane i będzie zależeć od odpowiedzi Hiszpanii oraz ewentualnego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE.

Sprawa ta pokazuje, jak potrzebne jest ujednolicone traktowanie podatkowe w Unii Europejskiej, aby obywatele nie byli karani ze względu na miejsce zamieszkania przy wypełnianiu swoich obowiązków podatkowych.

Co powinieneś teraz zrobić?

Na tym etapie dotychczasowe hiszpańskie przepisy podatkowe pozostają bez zmian. Oznacza to, że:

• właściciele nieruchomości będący nierezydentami muszą nadal składać deklarację Modelo 210 z tytułu podatku od dochodu imputowanego jak dotychczas;
• zwroty nie są jeszcze możliwe, a ewentualne wnioski będzie można składać dopiero wtedy, gdy postępowanie unijne zakończy się rozstrzygnięciem niekorzystnym dla Hiszpanii.